De illusie van controle Beste Lezer, Bijgaand een essay dat een ongemakkelijke vraag centraal stelt: wie of wat stuurt ons gedrag eigenlijk? We schrijven prestaties, herstel en keuzes graag toe aan onszelf. Aan wilskracht, discipline, karakter. Maar wanneer je het systeem achter de mens ontleedt, verschuift dat beeld. Wat wij ervaren als handelen, blijkt vaak…
Hallo lezer, Wanneer mensen over sport spreken, gebruiken ze vaak woorden als gezondheid, discipline en plezier. Dat zijn keurige begrippen die goed passen bij het beeld dat moderne samenlevingen graag van zichzelf hebben: beschaafd, rationeel en gecontroleerd. Maar wanneer je sport bekijkt met een evolutionaire bril, verandert het beeld drastisch. Dan lijkt sport minder op…
De verhalenverteller in het organisme Beste Lezer, Bijgaand tref je een essay aan dat vertrekt vanuit een eenvoudig psychologisch experiment uit 1945: een filmpje met een rondje en twee driehoekjes. Wat mensen daarin zien, blijkt geen waarneming maar een verhaal. En precies daar begint het probleem. Het essay onderzoekt waarom de mens niet kan…
De vrouw zoekt een reden, de man zoekt een plek Over seks, illusie en het hardnekkige misverstand dat we elkaar begrijpen Peter Koopman AfafA Gym, Zandvoort • 2025 Beste lezer Pasen draait traditioneel om wederopstanding. Niet alleen van lichamen, maar ook van ideeën die weigeren te sterven — hoe vaak ze ook worden weerlegd, hoe vaak…
Hallo trouwe lezers, een prettige 2e Paasdag. De afgelopen tijd hebben we in verschillende essays een reeks onderwerpen verkend die op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken lijken te hebben. We spraken over waarneming, over stress, over competitie, over aandacht, over cultuur en zelfs over de rol van bewustzijn. Het leek soms alsof…
Beste lezer, Wat volgt is geen geruststellend verhaal. Het is een dissectie van een hardnekkige illusie: dat wij moderne mensen vrij, autonoom en rationeel opereren binnen systemen die gelijkheid en rechtvaardigheid waarborgen. In werkelijkheid blijken we nog steeds dezelfde groepsdieren — alleen met betere verpakking. Religie, democratie en consumptiecultuur zijn varianten van hetzelfde mechanisme: het…
Beste lezer, Er zijn van die momenten waarop de werkelijkheid even niet meewerkt aan onze zorgvuldig opgebouwde illusies. Een man loopt naar huis, werpt een blik in een bestelbus en ziet iets wat biologisch volstrekt banaal is, maar cultureel als afwijking wordt ervaren. Niet de handeling zelf is interessant, maar zijn reactie: verbazing. Waarom vinden…
Controle, prikkels en status Beste lezer, Jaloezie wordt zwakte genoemd. Pornografie verslaving. Macht corruptie. In dit essay ontmantel ik die morele etiketten. Jaloezie blijkt een controle-algoritme. Pornografie een supernormale stimulus. Macht een reproductieve hefboom. Maar wanneer controle permanent wordt, wanneer prikkels kunstmatig escaleren en wanneer status geconcentreerd raakt, ontstaat fragiliteit. De pendule beweegt. Altijd….
Beste Lezer, Bijgaand tref je een essay dat begon met een simpele observatie: waarom worden kinderen altijd expliciet genoemd in oorlogsnarratieven? Wat volgt is geen moreel betoog, maar een analyse van hoe verhalen functioneren als overlevingsmechanisme. Niet alleen propaganda of ideologie, maar ook rechtsstaat, wetenschap en instituties komen aan bod — niet om ze te…
Beste lezer, Seks wordt tegenwoordig behandeld als identiteit, expressie, vrijheid of politiek instrument. In dit essay plaats ik haar terug waar zij evolutionair thuishoort: in het domein van energie-investering en selectiedruk. Seks kost. Seks selecteert. Seks optimaliseert. En wanneer zij overvloedig wordt, verandert zij van voortplantingsstrategie in prikkelindustrie. Dit stuk is geen pleidooi voor terugkeer…