De Smalle Marge, het vijfde en voorlopig laatste essay Beste lezer, Dit is, voorlopig althans, het vijfde en laatste essay uit de reeks die hoort bij het boek waar ik aan werk, Het Organisme aan de Roulettetafel. Het heet De smalle marge. De vier eerdere essays beschreven elk een aspect van het mechanisme. Wat klaarstond ging…
Repareren of vervangen, een vierde voorproefje Beste lezer, In een vijver in Zuid-Frankrijk verliest een salamander zijn poot, en zijn lichaam besluit hem opnieuw te bouwen. In een rif in de Stille Oceaan verandert een vrouwtjes-clownvis binnen weken in een mannetje, omdat de groep dat nodig heeft. In een ziekenhuis in Nederland sterft een…
De handen van de timmerman, een derde voorproefje Beste lezer, In mijn buurt woont een gepensioneerde timmerman van zeventig. Ik kende hem niet. Ik zag hem laatst op een terras en wist binnen drie seconden wat hij zijn hele leven had gedaan, alleen door naar zijn handen te kijken. Hij heeft mij dat niet verteld….
De stille bouwer, een tweede voorproefje Beste lezer, Er loopt een man rond in mijn gym die acht jaar lang aan zijn lichaam heeft gewerkt en die er heilig van overtuigd is dat hij de bouwer is. Hij heeft een schema, een voedingsplan, een trainingslog. Hij weet precies wat hij wil. En zijn lichaam, dat…
Een voorproefje Beste lezer, In mijn werkkamertje ligt een manuscript van een paar honderd pagina’s dat de afgelopen jaren steeds dezelfde kant op groeide. Het draagt voorlopig de titel Het Organisme aan de Roulettetafel en het probeert iets te doen wat de meeste boeken over de mens uit de weg gaan: kijken naar wat er overblijft als…
Beste lezer, De mens praat graag over zin alsof het ergens verborgen ligt in het universum. Alsof betekenis ontdekt moet worden zoals een schatkaart, na voldoende reizen, retraites of zelfonderzoek. Maar wat als betekenis helemaal niet gevonden wordt, maar geproduceerd? Wat als zin geen ontdekking is, maar arbeid? In dit essay probeer ik dat mechanisme…
Illusie als Overlevingsmechanisme De functionele leugen van het organisme dat denkt te weten Samenvatting Dit essay onderzoekt de functionele rol van zelfmisleiding, cognitieve vertekening en gedeelde fictie in menselijk gedrag en samenleving. Vertrekkend vanuit de evolutionaire epistemologie (Hoffman, 2019; Trivers, 2011) en het predictive processing-paradigma (Friston, 2010) wordt betoogd dat het menselijk brein primair geoptimaliseerd…
Trump, Moederdag, en waarom niemand de waarheid eigenlijk wil Er is iets vermakelijks aan het moderne westerse huishouden. Op zondag eten we taart met onze moeders, op maandag analyseren we de president van een ander land alsof onze gezamenlijke morele superioriteit ervan afhangt. Beide rituelen voelen oprecht. Beide zijn dat ook. En beide vertellen meer…
Sociale apen met ontbijt op bed Beste lezer, Het is vandaag weer Moederdag. De dag waarop half Nederland collectief doet alsof liefde spontaan ontstaat via supermarktbloemen, croissantjes en een haastig gekocht flesje parfum bij het tankstation. Een fascinerend ritueel. Achter de hartjes, ontbijtjes en sociale media schuilt een merkwaardige cocktail van hechting, schuldgevoel, nostalgie,…
De lepel, het brein en de menselijke behoefte aan onzin Beste lezer, Er zijn van die momenten waarop je beseft dat de menselijke soort tegelijk briljant én volkomen absurd is. We bouwen telescopen waarmee we miljarden lichtjaren ver kunnen kijken, maar dezelfde soort probeert ondertussen nog steeds lepels te verbuigen met “energie”, praat met…