Een kind van twee struikelt. Voordat het de grond raakt, steken de handen uit. Geen beslissing. Geen redenering. Het lichaam wist het eerder. Dat kleine moment zegt meer over kennis dan de meeste filosofieboeken. En het zegt iets ongemakkelijks over rationalisme: niet de kroon op de evolutie, maar een instrument. Bruikbaar wanneer de situatie het…
Jaren in de ring en tientallen jaren aan de zijlijn ervan leren je één ding: wat mensen denken dat er gebeurt in een gevecht en wat er werkelijk gebeurt liggen ver uit elkaar. Dat geldt voor een bokspartij. Het geldt evengoed voor een veldslag, een bedrijfsovername of een politieke coalitie die uiteenvalt zodra de gemeenschappelijke…
Geachte lezer, Er is een klassieke val die wordt gebruikt om apen te vangen. Een nauwe fles met een noot erin. De aap steekt zijn hand in de fles, grijpt de noot, maakt een vuist. En kan zijn hand er niet meer uit. De oplossing is simpel: loslaten. Maar het organisme dat heeft gegrepen, laat…
Geachte lezer, Er zijn omgevingen die mensen aan elkaar lassen op een manier die vriendschap, familie en ideologie niet halen. De boksschool. De loopgraaf. De criminele organisatie. De sekte. Vier werelden zonder veel gemeen. Bij nader inzien vier varianten van hetzelfde mechanisme. In bijgaand essay werk ik dat uit. Met dank aan Loïc Wacquant, Anthony…
Geachte lezer, U kent het verschijnsel. Iemand doet al jaren iets waar ze allang mee had willen stoppen. Niet omdat ze wordt gedwongen. Niet omdat de consequenties te zwaar zijn. Maar omdat stoppen ondraaglijker voelt dan doorgaan. Dit is geen zwakte van karakter. Het is de werking van drie mechanismen die samen een uitgang blokkeren…
Een meisje van vijftien vermoordt haar beide ouders. Binnen 24 uur stromen de hulpverleners toe, worden er bijeenkomsten georganiseerd, stille tochten gelopen. Drie maanden eerder stierf de vader van een klasgenoot aan kanker. Niemand die aanbelde. Het verschil heeft niets te maken met de ernst van het verlies. Het heeft alles te maken met hoe…
Geachte lezer, Het is een gevoel dat iedereen kent en niemand goed uitlegt: het jaar is alweer voorbij voordat je het wist. De zomers worden korter. De weken verdwijnen. Dat is geen inbeelding. Het mechanisme achter die versnelling is neurologisch, meetbaar, en ontnuchterend eerlijk over wat er met ons geheugen gebeurt naarmate we ouder worden….
Geachte lezer, Hierbij stuur ik u een essay als introductie op mijn nieuwe boek Het Organisme aan de Roulettetafel — Over gedrag zonder bestuurder. Het essay is kort. Het bevat zeven stellingen, elk een omkering van wat de meeste mensen vanzelfsprekend vinden over zichzelf: over hoe ze denken, beslissen, leren en vertrouwen. Geen van de zeven is…
Geachte lezer, In de Verenigde Staten gelooft ongeveer 60% van de bevolking in engelen. Al deze mensen mogen stemmen. Voor een rijbewijs doe je examen. Voor de keuze wie het grootste nucleaire arsenaal ter wereld beheert, hoef je niets aan te tonen. Bijgaand drie essays over wat democratie werkelijk is, waar ze vandaan komt, en…
Geachte lezer, In 1656 werd Baruch de Spinoza uit de Amsterdamse Joodse gemeenschap gestoten met een ban die nooit is herroepen. Hij had betoogd dat de bijbel menselijk is, dat democratie seculier moet zijn, en dat vrijheid van denken geen gunst is maar een politieke noodzaak. Zijn ideeën reisden via Locke, via de Engelse Verlichting,…