Beste lezer, We denken graag dat we weten wat we doen. Dat we keuzes maken, doelen stellen en ons leven vormgeven. Dat we sturen. Maar wie iets beter kijkt — in de ring, in relaties, in gedrag onder druk — ziet iets anders. Geen controle.Geen helder plan. Maar een systeem dat voortdurend inzet wat het…
DE MENS IN ZIJN EIGEN CONSTRUCTIES Een synthese: instituties, constructies en de grenzen van menselijke veranderlijkheid Slotessay van de reeks De Onveranderbare Mens Hallo fanatieke lezer, Dit is het tiende en laatste essay in de reeks De Onveranderbare Mens. In de voorgaande negen essays hebben we onderwijs, justitie, bureaucratie, religie en de staat onder de…
De staat als zelfversterkend organisme Een evolutionair-institutionele analyse van bureaucratische groei Abstract Dit essay analyseert bureaucratie niet als een neutraal administratief instrument, maar als een zelfreproducerend organisme dat de eigenschappen vertoont van wat biologen een positieve feedbacklus noemen. Met behulp van inzichten uit de institutionele sociologie (Weber, Merton, Luhmann), de organisatietheorie (Parkinson, Graeber), de risicofilosofie…
Religie als zelfreproducerend organisme Een cognitief-evolutionaire en institutioneel-sociologische analyse Abstract Dit essay analyseert religie niet vanuit haar theologische inhoud maar vanuit haar gedrag als institutioneel systeem. Vertrekkend vanuit Weber’s concept van de routinisering van charisma wordt betoogd dat religieuze instituties in hun ontwikkeling dezelfde zelfreproducerende dynamiek vertonen als andere complexe organisaties: zij produceren dogma’s, hiërarchieën…
Waarom Instituties Altijd Verliezen van de Biologie Beste lezer, Dit laatste hoofdstuk biedt geen nuance, geen compromis en geen beleidsadvies. Het maakt af waar de voorafgaande hoofdstukken onvermijdelijk naartoe werkten. De mens is een biologisch organisme dat verandert onder druk, leert via frictie en stabiliteit verkiest boven waarheid. Instituties zijn culturele constructies die verandering proberen…
Waarom Instituties Altijd Verliezen van de Biologie Beste lezer, Tot hier heeft u kunnen volgen waarom onderwijs niet leert, justitie geen risico creëert en waarom de mens minder veranderbaar is dan wij institutioneel graag aannemen. In dit hoofdstuk komt de ongemakkelijkste vraag aan bod: waarom blijven we er dan tóch in geloven? Het antwoord is eenvoudiger —…
Over macht, partijen, leiding en de belastingslaaf Beste lezer, Dit is geen opiniestuk, geen pamflet en geen voorstel tot verbetering. Dit essay is een anatomische ontleding van democratie zoals zij feitelijk functioneert: niet als volkssoevereiniteit, maar als stabilisatiemechanisme voor een samenleving die vrijheid zegt te willen en haar prijs structureel ontwijkt. Geen complotdenken. Geen kwaadaardige…
Waarom we eigenlijk gezien willen worden Hallo geïnteresseerde lezer, Er bestaat een hardnekkige overtuiging dat de mens vooral gericht is op voortplanting. Biologieboeken vertellen ons dat het leven draait om genen doorgeven en dat seks uiteindelijk slechts een mechanisme is om dat doel te bereiken. Dat klinkt logisch.Maar als je goed naar menselijk gedrag kijkt,…
Waarom Instituties Altijd Verliezen van de Biologie Hoofdstuk 5: DE EVOLUTIONAIRE CONDITIE Beste lezer, In dit hoofdstuk wordt het ongemak definitief systemisch. Illich, Taleb en Burke worden hier niet opgevoerd als smaakmakers, maar als drie stemmen die — elk vanuit een ander tijdperk en domein — exact hetzelfde probleem aanwijzen: instituties begrijpen de mens niet, omdat…
Waarom Instituties Altijd Verliezen van de Biologie Hoofdstuk 4: DE ONVERANDERBARE MENS Beste lezer, Dit hoofdstuk is waarschijnlijk het minst comfortabel van deze reeks. Niet omdat het sensationeel is, maar omdat het een aanname onderuithaalt waar zowel onderwijs, justitie als zorg hun bestaansrecht aan ontlenen: het idee dat de mens fundamenteel veranderbaar is. Hier leest…