Beste lezer,
Weet u waarom mannen zoveel meer spiermassa hebben dan vrouwen? Een hint, dames: het is niet voor u. Waarom kunt u bij een chimpansee zien wanneer de winkel open is, en bij uw buurvrouw niet? En waarom verdient een lapdancer op sommige dagen twee keer zoveel fooi?
Wat heeft een Rolex gemeen met een pauwenstaart? Waarom krimpen de ballen van een bodybuilder? Waarom lijkt een bevalling op een constipatie van drie weken? En wat heeft de man in vredesnaam te maken met een Mars Rover?
Lach gerust. Tot halverwege.
Peter Koopman
Voormalig sportdocent, maar vooral amateur-antropoloog van de menselijke illusie
De Vagina Rover (Cabarettekst)
1. De vraag
Dit weekend vroeg ik me af: waarom zijn mannen sterker dan vrouwen?
Het verschil is niet klein. Een man heeft gemiddeld zestig procent meer spiermassa. In de armen heeft hij zelfs bijna twee keer zoveel kracht. Dat is geen variatie meer. Dat is een ander apparaat.
En waarom? Om indruk te maken op vrouwen, denkt u. Nee. Vrouwen hebben daar nooit om gevraagd. Die spieren zijn er om andere mannen in elkaar te slaan. Honderdduizenden jaren lang, man tegen man, wie mag er door.
Kijk naar de gorilla. Het mannetje is twee keer zo zwaar als het vrouwtje, want hij moet zijn hele harem verdedigen tegen andere mannetjes. Kijk dan naar de gibbon. Monogaam. Mannetje en vrouwtje even groot. Geen concurrentie, geen biceps.
De gibbon hoeft niet naar de sportschool.
De man wel. De man staat dinsdagavond om zeven uur onder de stang te kreunen. Hij traint voor een wedstrijd waarvan de jury allang thuis is. Ze zit op de bank. Ze kijkt een serie. Ze heeft al gekozen, en het was niet op basis van zijn bankdrukken.
Sommigen helpen een handje. Ze spuiten zich vol met anabolen, want harder trainen voor een jury die niet kijkt, duurt ze te lang.
De spieren worden groter. De ballen worden kleiner. Geen grap: dat staat in elk medisch handboek, onder bijwerkingen.
Hij ruilt de motor in voor de carrosserie.
Ik mag dat zeggen. Ik ben ruim zestig jaar vechtsportcoach. Ik heb duizenden mannen zien trainen voor een gevecht dat nooit kwam, om een vrouw die nooit keek.
2. De ruil
Dan de uitrusting. Ergens in de evolutie lag er een tafel met spullen, en er moest verdeeld worden.
De man kreeg een buitenboordmotor. Uitwendig, kwetsbaar, onbetrouwbaar en met een eigen wil. Erbij kreeg hij het staand plassen. Daar is hij trots op. Hij kan er zijn naam mee in de sneeuw schrijven. Als hij een korte naam heeft.
De vrouw kreeg het meervoudig orgasme.
Ik weet niet wie er namens de mannen aan die onderhandelingstafel zat. Maar ik hoop dat hij is ontslagen.
3. De rover
Vanaf dat moment is de man op rooftocht. Die motor moet ergens heen. De man als vaginarover.
In tweehonderdduizend jaar heeft hij daar precies twee strategieën voor bedacht. En een noodplan.
De eerste kennen we uit de wetenschappelijke literatuur, met name het standaardwerk van Fred Flintstone. Je neemt een knuppel, je geeft haar een tik op haar hoofd en je sleept haar aan haar haren naar de grot. Er bestaat geen enkel archeologisch bewijs voor. Maar het is wel het plan dat elke man in zijn achterhoofd heeft als hij om half twee nog aan de bar hangt.
De tweede strategie is slijmen. Bloemen. Een diner. Een gedicht dat hij niet zelf heeft geschreven. Lachen om haar grappen, ook om de grap die ze vorige week al vertelde.
Werkt dat allebei niet, dan is er het noodplan: drank. Hij hoopt dat het biertje haar maatstaven verlaagt. Het verlaagt vooral de zijne.
Shakespeare wist het al. In Macbeth zegt de portier dat drank het verlangen opwekt, maar de uitvoering wegneemt. Vierhonderd jaar oud en nog elke zaterdagnacht waar.
De man drinkt zich moed in en zichzelf onbruikbaar. In één avond, aan dezelfde bar.
En toen kwam de smartphone, en de man dacht: waarom kiezen? Hij vond de dickpick uit. De knuppel en het slijmen in één foto. Hij laat de knuppel zien en hoopt dat ze het charmant vindt.
Hij verstuurt hem om tien over acht. Zij zit aan het ontbijt, een smoothie in haar hand. Ze kijkt naar de foto. Ze kijkt naar de smoothie.
De smoothie wint.
Wordt de man ouder, dan wordt het erger. Hoe minder zeker hij van zichzelf is, hoe meer hij moet veroveren. De man van vijftig koopt een motor, een leren jas en een cursus salsa. Zijn vrouw kijkt niet meer. Die heeft dertig jaar gekeken, die heeft het gezien.
Want zo rekent hij: hoe meer vagina’s, hoe meer man. Dat er aan elke vagina ook een vrouw vastzit, met meningen, een moeder en een hekel aan zijn vrienden…
dat neemt hij op de koop toe.
4. De regisseur
Tot zover de man. Nu de vrouw, want die heb ik tot nu toe op de bank laten zitten. Daar zat ze ook. Maar niet omdat ze niets deed.
Kijk naar de chimpansee. Als het vrouwtje vruchtbaar is, zwelt haar achterwerk op en wordt het knalrood. Een neonbord: wij zijn open. Elk mannetje in de buurt weet hoe laat het is.
Bij de mens zie je niets. Helemaal niets. De vrouw verstopt haar vruchtbare dagen zo goed dat ze het soms zelf niet eens weet.
Er is een theorie die zegt dat dat geen toeval is. Als de man nooit weet wanneer de winkel open is, moet hij wel in de buurt blijven hangen. En dat doet hij. Hij brengt vlees mee, past op de kinderen en sjouwt de kast naar zolder. Hij denkt dat hij de veroveraar is.
Zij heeft de klantenkaart uitgevonden.
Helemaal dicht is het slot overigens niet. Onderzoekers hebben ooit de fooien van lapdancers bijgehouden. In hun vruchtbare dagen verdienden die bijna twee keer zoveel. De mannen merkten dus wel iets. Ze wisten alleen niet wat. Ze dachten dat het aan hun eigen charme lag.
En dan kiest zij. Hij laat zien wat hij heeft: zijn spieren, zijn auto, zijn foto bij het ontbijt. Zij kijkt, en kiest. Net als bij de pauw. Die staart is loodzwaar, onhandig en een uitnodiging aan elke vos in de omgeving. Juist daarom werkt hij. Een pauw die zich zo’n onzinnig ding kan veroorloven, moet wel sterk zijn.
Dat is de Porsche. Dat is de Rolex. Een Rolex is een pauwenstaart die ook nog de tijd aangeeft.
En dit hier, wat ik nu sta te doen: een oude man op een podium die grappig probeert te zijn. Ook een pauwenstaart. Een pauw met een microfoon.
En de pauw zonder staart? Die bestaat ook. Op datingapps veegt de man veel vaker naar rechts dan de vrouw. Zij kiest streng. Een kleine groep mannen krijgt het grootste deel van de aandacht; de rest scrolt en wacht.
Sommige van die wachters worden boos. Ze noemen zichzelf onvrijwillig celibatair en geven de vrouwen de schuld. Ze hebben nooit begrepen dat je gekozen moet worden. Ze dachten dat je gewoon aan de beurt was.
5. De eigenaar
Zo zit het dus. Hij sjouwt, zij kiest. De man heeft verloren.
Dacht ik.
Want er is één manier waarop hij de regie terugpakt.
Mijn buurman vertelde laatst dat hij een open huwelijk heeft. Ik zeg: o, hoe werkt dat dan?
“Nou,” zegt hij, “ik doe wat ik wil.”
“En zij?”
“Zij doet ook wat ik wil.”
En hier wordt het minder grappig.
Die buurman is geen uitzondering. Veel mannen hebben nooit geaccepteerd dat zij kiest. Ze menen dat ze bezitten. Haar lichaam als iets wat hij heeft verworven, zoals een auto of een vaste parkeerplek. En wie bezit, vindt dat hij recht heeft op toegang. Altijd.
Zegt ze nee, heeft ze hoofdpijn, of erger, een eigen wil, dan voelt de bezitter zich bestolen. Van iets wat nooit van hem was.
En als ze van hem is, kan hij haar ook verhuren.
Dat is de rover in zijn zuiverste vorm. Hij steelt niet om te houden; hij steelt om te exploiteren. Een jongen van twintig met een dure jas en een lieve stem maakt een meisje verliefd, maakt haar afhankelijk en zet haar dan aan het werk. Zelf werkt hij niet. Hij int.
In Nederland hebben we daar een woord voor bedacht: loverboy. Alsof hij in een boyband zingt. Een inbreker noemen we toch ook geen nachtelijke huisvriend. Al rond 2008 wilde een minister van Justitie van dat woord af. Het staat nog steeds in de krant.
Naar schatting worden er in Nederland elk jaar zo’n vijfduizend mensen slachtoffer van mensenhandel. De meest voorkomende vorm is niet de vrouw uit het buitenland in een busje. Het is het meisje van hier, uitgebuit door een jongen van hier.
En voor elke pooier staat er een rij klanten. Die vragen niets. Ze betalen, ze gaan naar huis en ze eten bij hun vrouw.
En de bezitter die niet verhuurt, maar haar ook niet kan houden?
Elke acht dagen wordt er in Nederland een vrouw gedood. Bij meer dan de helft is de dader haar partner of haar ex. Het gevaarlijkste moment in haar leven is niet de donkere steeg, maar de dag dat ze zegt dat ze weggaat.
Daar heeft hij geen knuppel voor nodig. Alleen het idee dat ze van hem was.
6. De rekening
Dan het bijwerkingetje. Kinderen.
Vroeger zei de pastoor dat kinderen Gods straf zijn voor seks. Onzin. God heeft er niets mee te maken. Het is de evolutie, en die straft niet.
Die stuurt een rekening.
Voor de man is een kind vooral een storing in de dienstverlening. Negen maanden beperkte toegang, daarna achttien jaar waarin hij ’s nachts zijn bed uit moet.
Voor de vrouw ligt dat anders. Negen maanden zwanger. Dan de bevalling.
Ik stel me een bevalling voor als een constipatie van drie weken. Alles zit vast. Je perst, je zweet, je vloekt, je knijpt de hand van je man tot gruis. En dan komt de hele brei er met een spastische inspanning en een plof uit.
En dan zegt ze: “Dit is het mooiste moment van mijn leven.”
En de familie staat eromheen te klappen. Oma huilt. Schoonmoeder vraagt of ze er een gebreid mutsje op mag zetten.
Op de brei.
Lang dacht ik dat de man haar dat had wijsgemaakt. Onzin. De man kan zijn vrouw niet eens wijsmaken dat hij de vaatwasser heeft uitgeruimd. Dit is de natuur.
Op het moment van de bevalling gooit het lichaam alles in de strijd. Oxytocine, endorfine, een cocktail waar ze op een festival voor in de rij staan. Daarna gaat het geheugen aan het werk. Het retoucheert. Vraag een vrouw na tien jaar hoeveel pijn het deed, en ze geeft een lager cijfer dan op de dag zelf.
Evolutie heeft een marketingafdeling. En die marketingafdeling drogeert de klant direct na de aankoop.
Zodat ze terugkomt. Voor een tweede.
En hij? Hij vraagt zich af of het wel van hem is.
Daar is dat hele jaloezieapparaat voor: de achterdocht, de controle, haar telefoon doorzoeken terwijl zij onder de douche staat. Allemaal om te voorkomen dat hij andermans kind grootbrengt.
Genetici hebben dat nagezocht in Europese stambomen, eeuwen terug. Het ging om ongeveer één op de honderd kinderen.
Hij bewaakt dus met de inzet van een geheim agent een risico waar een verzekeraar niet eens een polis voor zou schrijven.
7. De dobbelstenen
Dat kind wordt groot. En als het een jongen is, wordt hij tussen zijn vijftiende en vijfentwintigste een gevaar voor zichzelf.
Hij rijdt honderdtachtig door de bebouwde kom. Hij vecht om een blik. Hij springt van een dak terwijl zijn vriend filmt. Nergens in het leven van een man is de kans zo groot dat hij sterft door een ongeluk of door geweld als in die tien jaar.
Waarom? Omdat het ooit loonde. Een jonge man zonder status heeft weinig te verliezen en een vrouw te winnen. Wie niets riskeert, wordt niet gekozen. Dus gooit hij de dobbelstenen.
Ik weet hoe dat voelt. Ik was zestien toen ik op karate ging, en ik dacht dat mijn handen dodelijke wapens waren. Daarna heb ik zestig jaar lang jongens door de deur van de sportschool zien komen met precies hetzelfde idee. Een tegenstander hebben ze zelden verslagen. Wel een paar spiegels in de kleedkamer.
8. De garantie verloopt
En dan word je ouder.
Begin jaren negentig zocht een farmaceut een nieuw middel tegen pijn op de borst. Voor het hart werkte het niet. Maar de mannen in het onderzoek wilden de overgebleven pillen niet meer inleveren.
Zo kwam Viagra op de markt. Ze zochten een middel voor het hart en vonden er een voor het ego.
Dat zegt alles over de man. Hij kan stoppen met roken, stoppen met drinken en stoppen met werken. Stoppen met zoeken kan hij niet. De man blijft zaad strooien tot hij erbij neervalt.
De vrouw doet iets anders. Rond haar vijftigste houdt ze ermee op. En volgens sommige biologen wordt ze dan pas echt nuttig. Ze helpt haar dochters, ze past op de kleinkinderen, en die kleinkinderen overleven beter dan kinderen zonder oma. De grootmoederhypothese heet dat.
Er is één andere soort waar het zo gaat: de orka. Ook daar stopt het vrouwtje met jongen krijgen en leeft ze nog tientallen jaren door. Zij zwemt voorop. Zij weet waar de zalm zit als het schaars wordt. En de zonen? Een volwassen orkamannetje dat zijn moeder verliest, heeft een veel grotere kans om binnen een jaar zelf dood te gaan.
Ook dat herken ik.
Oma zwemt dus voorop en weet waar het eten is. En opa? Opa koopt een motor.
9. De Mars Rover
Weet u wat een Mars Rover is? Een apparaat van een paar miljard. Het rijdt heel langzaam over vijandig terrein, boort hier en daar een gaatje en zoekt naar leven.
Het vindt zand.
En toch seint het elke dag naar huis dat alles volgens plan verloopt.
Dat is de man. Tweehonderdduizend jaar rijdt hij rond. Spieren voor een gevecht dat niet komt. Een motor met een eigen wil. Een knuppel in zijn broek, en een smoothie die wint.
En elke vrijdag zegt hij tegen zijn vrienden: “Het gaat goed, jongens. Het gaat heel goed.”
De Rover Opportunity heeft veertien jaar over Mars gereden. Zijn laatste bericht, vrij vertaald: mijn batterij is bijna leeg en het wordt donker.
Dat is de man van mijn leeftijd.
Hij zoekt nog steeds.
Literatuur
Spieren, concurrentie en seksueel dimorfisme
- Lassek, W.D. & Gaulin, S.J.C. (2009). Costs and benefits of fat-free muscle mass in men: relationship to mating success, dietary requirements, and native immunity. Evolution and Human Behavior, 30(5), 322–328.
- Plavcan, J.M. (2001). Sexual dimorphism in primate evolution. Yearbook of Physical Anthropology, 44, 25–53.
- Pope, H.G. e.a. (2014). Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocrine Reviews, 35(3), 341–375.
Verborgen ovulatie en vrouwelijke keuze
- Alexander, R.D. & Noonan, K.M. (1979). Concealment of ovulation, parental care, and human social evolution. In N.A. Chagnon & W. Irons (red.), Evolutionary Biology and Human Social Behavior. North Scituate: Duxbury.
- Miller, G., Tybur, J.M. & Jordan, B.D. (2007). Ovulatory cycle effects on tip earnings by lap dancers: economic evidence for human estrus? Evolution and Human Behavior, 28(6), 375–381.
- Hrdy, S.B. (1999). Mother Nature: A History of Mothers, Infants, and Natural Selection. New York: Pantheon.
De pauwenstaart
- Zahavi, A. (1975). Mate selection: a selection for a handicap. Journal of Theoretical Biology, 53(1), 205–214.
- Zahavi, A. & Zahavi, A. (1997). The Handicap Principle. Oxford: Oxford University Press.
- Miller, G. (2000). The Mating Mind: How Sexual Choice Shaped the Evolution of Human Nature. New York: Doubleday.
Bezit, krenking en partnerdoding
- Daly, M. & Wilson, M. (1988). Homicide. New York: Aldine de Gruyter.
- Wilson, M. & Daly, M. (1992). The man who mistook his wife for a chattel. In J.H. Barkow, L. Cosmides & J. Tooby (red.), The Adapted Mind. New York: Oxford University Press.
- Bushman, B.J. & Baumeister, R.F. (1998). Threatened egotism, narcissism, self-esteem, and direct and displaced aggression. Journal of Personality and Social Psychology, 75(1), 219–229.
- Kimmel, M. (2013). Angry White Men: American Masculinity at the End of an Era. New York: Nation Books.
- Stark, E. (2007). Coercive Control: How Men Entrap Women in Personal Life. Oxford: Oxford University Press.
- Monckton Smith, J. (2021). In Control: Dangerous Relationships and How They End in Murder. London: Bloomsbury.
- CBS (2025). Cijfers over moord en doodslag op vrouwen door (ex-)partners, 2010–2024 (publicatie november 2025).
- Liem, M. e.a. Nederlandse Femicide Monitor. Universiteit Leiden.
- Uitbuiting en mensenhandel
- Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen (2019). Slachtoffermonitor mensenhandel 2014–2018. Den Haag: Nationaal Rapporteur. Binnenlandse seksuele uitbuiting als meest voorkomende vorm, naar schatting circa 3.000 slachtoffers per jaar.
- Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen (2023). Input voor het commissiedebat Mensenhandel en Prostitutie. Schatting van circa 5.000 slachtoffers van mensenhandel per jaar.
- Over de term loverboy versus pooierboy: oproep van minister Hirsch Ballin (Justitie) in de Tweede Kamer, 2008, en de campagne ‘Loverboy is ordinaire pooier’ van GGD Rotterdam-Rijnmond (2009).
- Drank, apps en vaderschap
- Shakespeare, W. (ca. 1606). Macbeth, bedrijf II, scène 3 (de portier over drank).
- Tyson, G., Perta, V.C., Haddadi, H. & Seto, M.C. (2016). A first look at user activity on Tinder. Proceedings IEEE/ACM ASONAM, 461–466.
- Larmuseau, M.H.D., Matthijs, K. & Wenseleers, T. (2016). Cuckolded fathers rare in human populations. Trends in Ecology & Evolution, 31(5), 327–329.
Jonge mannen en risico
- Wilson, M. & Daly, M. (1985). Competitiveness, risk taking, and violence: the young male syndrome. Ethology and Sociobiology, 6(1), 59–73.
Ouder worden
- Hawkes, K., O’Connell, J.F., Blurton Jones, N.G., Alvarez, H. & Charnov, E.L. (1998). Grandmothering, menopause, and the evolution of human life histories. PNAS, 95(3), 1336–1339.
- Foster, E.A. e.a. (2012). Adaptive prolonged postreproductive life span in killer whales. Science, 337(6100), 1313.
- Brent, L.J.N. e.a. (2015). Ecological knowledge, leadership, and the evolution of menopause in killer whales. Current Biology, 25(6), 746–750.
Vorm
- Gadsby, H. (2018). Nanette. Netflix. Voorbeeld van een comedyvoorstelling die halverwege bewust ophoudt grappig te zijn.
- NASA (2019). Einde van de missie van de Mars Rover Opportunity. De zin over de lege batterij is een vrije vertaling door een journalist van de laatste technische data, geen letterlijk bericht.
