Beste lezer,
Bijgaand essay is geen aanklacht en geen manifest. Het is een poging om een mechanisme zichtbaar te maken dat doorgaans wordt toegedekt met moraal, taal en goede bedoelingen.
We leven in een seksueel gestructureerde wereld, niet als gevolg van een samenzwering, maar door de samenloop van biologie, aandacht en cultuur. Dit essay verkent waarom vrouwen structureel leesbaar zijn als lichaam, waarom aantrekkelijkheid functioneert als sociale valuta, en waarom zelfs verzet zich vaak binnen hetzelfde kader blijft bewegen.
De tekst biedt geen oplossingen en vraagt geen instemming. Hij vraagt alleen aandacht — en wellicht de bereidheid om te blijven lezen waar het ongemakkelijk wordt.
Peter Koopman
De Seksuele Fuik
Aandacht is schaars. Wie aandacht krijgt, bestaat; wie haar structureel ontbeert, verdwijnt. Dat geldt voor ideeën, voor mensen en voor lichamen. Aandacht is geen abstract begrip, maar een investering van tijd, waarneming en betekenis. Ze volgt geen moraal en geen rechtvaardigheid, maar prikkels.
Die prikkels zijn niet willekeurig. Ze zijn biologisch voorbereid, psychologisch aangescherpt en cultureel vormgegeven. Seksualiteit is daarin geen onderwerp naast andere onderwerpen, maar een onderlaag: een structurerende kracht die bepaalt wie gezien wordt, hoe gezien wordt en met welke consequenties. Wie seksualiteit probeert te reduceren tot privézaak, voorkeur of identiteit, verwart decor met dragende constructie.
De sociale orde is asymmetrisch. Niet alle lichamen roepen dezelfde aandacht op en niet alle aandacht heeft dezelfde prijs. Dat verschil begint niet bij cultuur, maar bij voortplanting. De kosten van reproductie zijn ongelijk verdeeld en daarmee ook de gevoeligheid voor seksuele signalen. Mannen reageren gemiddeld sterker op visuele seksuele cues; vrouwen dragen gemiddeld grotere risico’s bij seksuele interactie. Beschaving heft deze asymmetrie niet op, zij maskeert haar.
Binnen dit krachtenveld krijgt het vrouwelijke lichaam een bijzondere status. Het is geen neutraal lichaam, maar een permanent leesbaar lichaam. Nog vóór intentie, karakter of context zich aandient, is er interpretatie. Het lichaam spreekt al. Niet omdat de vrouw dat wil, maar omdat het systeem zo functioneert. Het vrouwelijke lichaam is drager van betekenis die eraan wordt toegekend, niet van betekenis die zij autonoom kiest.
In termen van roltheorie betekent dit dat vrouwen het podium betreden met een rol die grotendeels vooraf is ingevuld. Aantrekkelijkheid fungeert daarbij niet als eigenschap, maar als functie: een knooppunt waarin aandacht, begeerte en interpretatie samenkomen. Dat maakt vrouw-zijn tot een toestand van voortdurende potentiële blootstelling. Niet permanente aanval, maar permanente mogelijkheid. En mogelijkheid is voldoende om gedrag te sturen.
Cultuur probeert deze spanning te reguleren via taal. Daar verschijnt de hypocrisie. Seksuele termen zijn alledaags en uitgehold; ze fungeren als stopwoord voor alles wat mislukt of frustreert. Tegelijk worden diezelfde woorden moreel explosief zodra ze weer letterlijk naar het lichaam verwijzen. Het woord is vuilnisbak én taboe. Dat is geen toeval, maar symptoom van een ongemakkelijke verhouding tot het lichaam zelf.
De positie van vrouwen binnen dit systeem kent geen neutrale uitweg. Dat is de kern van de seksuele fuik. Aantrekkelijk zijn bevestigd het systeem omdat aantrekkelijkheid aandacht genereert en aandacht de structuur voedt. Onaantrekkelijk willen zijn bevestigd het systeem eveneens, omdat het zich nog steeds verhoudt tot dezelfde maatstaf. Zelfs expliciete afwijzing van seksualiteit blijft betekenisvol binnen een orde die door seksualiteit wordt bepaald. Negatie is geen ontsnapping, maar een spiegelbeweging.
Schaamte en schaamteloosheid zijn hierin geen tegenpolen, maar tweelingen. Beide reageren op dezelfde realiteit: het lichaam als object van lezing. Schaamte probeert te verbergen wat al gezien wordt; schaamteloosheid probeert controle te herwinnen over wat niet te voorkomen is. In beide gevallen blijft de ketting intact. Alleen de houding verschilt.
Het hedendaagse verzet tegen seksuele dominantie kiest vaak voor performatieve deseksualisering. Identiteiten, labels en esthetische strategieën moeten afstand creëren tot het klassieke spel van aantrekkelijkheid. Maar ook dit verzet onderschat zijn eigen afhankelijkheid van het systeem waartegen het zich keert. Het blijft spreken in dezelfde termen, gericht op dezelfde aandacht, reagerend op dezelfde prikkels. Het decor verandert, het toneelstuk niet.
Het fundamentele misverstand is dat bevrijding gezocht wordt in expressie, terwijl het probleem structureel is. Zolang aandacht ongelijk verdeeld blijft en lichamen ongelijk gelezen worden, verandert expressie hooguit de vorm, niet de functie. Wie denkt zich buiten het spel te plaatsen door luidkeels afstand te nemen, onderschat hoe diep het spel in de waarneming verankerd is.
Dit essay biedt geen oplossing en geen moreel appel. Het beschrijft een mechanisme dat liever ontkend wordt omdat het ongemakkelijk is. We leven in een seksueel gedomineerde wereld, niet omdat mannen dat collectief zo besluiten, maar omdat biologie, aandacht en cultuur elkaar versterken. Ontkenning verandert daar niets aan. Ze maakt alleen blind.
Wie dit systeem wil bekritiseren, zal het eerst moeten erkennen. Niet als kwaad, niet als complot, maar als structuur. Pas dan wordt zichtbaar waarom ontsnappen zo moeilijk is — en waarom zelfs verzet vaak precies dat bevestigt wat het zegt te bestrijden.
“Wie de seksuele orde ontkent, staat er niet buiten — hij houdt haar alleen netjes in stand.”
Literatuurlijst
Buss, D. M. (2019). Evolutionary psychology: The new science of the mind (6th ed.). Routledge.
Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Anchor Books.
Sapolsky, R. M. (2017). Behave: The biology of humans at our best and worst. Penguin Press.
Trivers, R. L. (1972). Parental investment and sexual selection. In B. Campbell (Ed.), Sexual selection and the descent of man (pp. 136–179). Aldine.
Baumeister, R. F., & Vohs, K. D. (2004). Sexual economics: Sex as female resource for social exchange in heterosexual interactions. Personality and Social Psychology Review, 8(4), 339–363.
Daly, M., & Wilson, M. (1983). Sex, evolution, and behavior (2nd ed.). Willard Grant Press.
Miller, G. (2000). The mating mind: How sexual choice shaped the evolution of human nature. Doubleday.
Barrett, L. (2017). How emotions are made: The secret life of the brain. Houghton Mifflin Harcourt.
——
