Macht, Seks en De Interpretatie van Handelingen

Waarom aanraking niets betekent en seks alles is wat wij erin stoppen

Beste Lezeres,

Er is een hardnekkige illusie die de moderne mens maar niet wil opgeven: het idee dat handelingen uit zichzelf betekenis hebben. Een handdruk zou “beleefd” zijn. Een rugmassage “intiem”. Orale seks “verbindend”. Het klinkt mooi, bijna poëtisch zelfs, maar biologisch is het totale onzin. De handeling is een bundel zenuwprikkels, een mechanische gebeurtenis. Pas het brein, dat paranoïde orgaan dat overal gevaar, winst of verlies ruikt, bouwt er een verhaal van.

Zonder dat verhaal is een handdruk niet anders dan een veeg met een schuurspons.
Zonder interpretatie is een rugmassage gewoon druk op weefsel.
Zonder betekenis is orale seks slechts een set ritmische bewegingen die fysiologisch nauwelijks verschillen van tandenpoetsen.

Het grote verschil?

Seks raakt aan macht. En waar macht begint, wordt biologie poëtisch en poëzie bruut.

Macht, Seks en De Interpretatie van Handelingen

1 De mechaniek is betekenisloos. De interpretatie is alles.

Een hand die iemand masseert weet niet dat het “intiem” is. Zenuwcellen registreren alleen druk, temperatuur en rek. Dat geldt evengoed voor een vinger, een tong of een vuist. Biologisch gezien is fistfucking voor de hand exact hetzelfde als een handdruk: afferente signalering via mechanoreceptoren.

Maar zodra het brein eraan ruikt, schiet er een compleet netwerk aan:
– amygdala: dreiging, opwinding, spanning
– insula: walging of verlangen
– nucleus accumbens: beloning en anticipatie
– prefrontale cortex: sociaal verhaal, morele verpakking, schaamte

De handeling verandert niet. De interpretatie verandert alles.

Het is niet de hand die intiem is, maar de sociale relatie.
Niet de druk op de huid, maar de machtspositie.
Niet de aanraking, maar de kans op verlies of winst.

Daarom kan dezelfde aanraking in een slaapkamer een tinteling veroorzaken,
en in een gevangeniscel een overlevingsreflex.

2 Seks is het grote toneel van macht

Seks is cultureel versuikerd met woorden als intimiteit, liefde, verbinden, maar evolutionair is het een arena van risico.

Waarom zoveel risico?
– kans op zwangerschap
– kans op afwijzing
– kans op dominantieverlies
– kans op reputatieschade
– kans op binding aan de verkeerde partner

Evolutionair gezien is seks een strategisch gevecht, geen romantisch duet. Dieren kennen dat instinctief. Mensen hebben dat onder lagen van Disney-gif verstopt, maar het zit er nog steeds.

Een orgasme is bijvoorbeeld géén “samen beleven”, hoe hard de industrie dat ook probeert te verkopen.
Het is een autonome neurologische ontlading, intern, geïsoleerd, egocentrisch.

Tijdens de climax gaat jouw empathische systeem tijdelijk offline. De wereld krimpt tot één innerlijke tunnel. De ander?
Die bestaat op dat moment slechts als decor of trigger.
De echte regisseur van de climax is je eigen fantasie.

Seks is individueel, zelfs wanneer het synchroon gebeurt.

3 Seksuele scripts: van ritueel tot machtsspel

Een script is niets meer dan een reeks handelingen die cultureel betekenis krijgen. Zo wordt een hand op een rug een uitnodiging. Een kus op de hals een signaal. Een bepaalde blik een belofte. Alles wordt symbolisch, omdat het brein nou eenmaal alles wil duiden.

Maar elk script heeft een onderlaag: macht.

Er is de dominantenrol, de initiator, de verleider.
En er is de onderworpene, de ontvanger, de volger.

Zelfs in zogenaamd “gelijkwaardige” interacties wordt onbewust constant bepaald:
– wie leidt het ritme?
– wie bepaalt de intensiteit?
– wie mag kijken en wie wordt bekeken?
– wie mag aanraken en wie moet ontvangen?

Dit zijn hiërarchische microdansen die ver onder de taal plaatsvinden.

Seks is het podium waarop macht fluistert en het organisme luistert.

4 Het orgasme als bewijs van individualiteit, geen twee-eenheid

Het is misschien de grootste van alle Grote Ficties: het idee dat een orgasme “delen” romantisch is.
Natuurlijk, het kan gelijktijdig gebeuren. Maar dat is geen samensmelting. Dat is een biologische toevalligheid, zoals twee mensen die tegelijk niezen.

Tijdens de climax gebeurt dit:
– prefrontale cortex dempt (verminderd bewustzijn van de ander)
– amygdala kalmeert (grensverlies)
– nucleus accumbens vuurt (beloning)
– het lichaam concentreert zich volledig op interne signalen

Met andere woorden:
Het individu wordt een eiland, al ligt het eiland tegen een ander eiland aan.

Fantasie wordt belangrijker dan feitelijke prikkel.
Het organisme duikt naar binnen, niet naar buiten.
Het “wij” verdampt, het “ik” explodeert.

5 De laatste slag: waarom juist dit zo bedreigend voelt voor cultuur

Cultuur kan slecht overweg met de biologische waarheid dat seks geen gedeeld ritueel is maar een individueel machtsspel met synchronisatiemogelijkheden.

Waarom?
Omdat cultuur gebouwd is op:
– romantische ficties
– liefdesmythes
– sociale controle
– schaamte als normhandhaver
– monogamie als eigendomssysteem

Als mensen massaal zouden accepteren dat:
– aanraking betekenisloos is tot je er zelf iets in stopt
– seks geen eenheid is maar tweezijdige transacties
– macht altijd onder de oppervlakte speelt
– orgasmes solistische neurologische explosies zijn

dan stort een heel pakket culturele structuren in, van huwelijk tot pornovaardigheden, van schaamte tot morele oordelen.

6 De conclusie die men liever niet hoort

De handeling is niets.
De interpretatie is alles.
De macht bepaalt de interpretatie.
En de biologie bepaalt de macht.

Seks is geen twee-eenheid, maar twee organismen die hun eigen fantasie gebruiken om een moment van interne ontlading te bereiken, toevallig in elkaars nabijheid.

Dat is niet romantisch.
Dat is menselijk.
En het is precies de reden waarom dit in De Grote Ficties thuishoort.

Literatuurlijst 

Baumeister, R. F., & Vohs, K. D. (2004). Sexual economics: Sex as female resource for male exchange. Personality and Social Psychology Review, 8(4), 339–363.

Bataille, G. (1986). Erotism: Death and sensuality (M. Dalton, Trans.). City Lights.

Baudrillard, J. (1993). The transparency of evil: Essays on extreme phenomena (J. Benedict, Trans.). Verso.

Buss, D. M. (2016). The evolution of desire: Strategies of human mating (Revised and updated ed.). Basic Books.

Butler, J. (1993). Bodies that matter: On the discursive limits of “sex”. Routledge.

Cialdini, R. B. (2007). Influence: The psychology of persuasion (Rev. ed.). Harper Business.

De Waal, F. (2007). Chimpanzee politics: Power and sex among apes (Rev. ed.). Johns Hopkins University Press.

Field, T. (2003). Touch. MIT Press.

Finkel, E. J. (2017). The all-or-nothing marriage: How the best marriages work. Dutton.

Fisher, H. (2016). Anatomy of love: A natural history of mating, marriage, and why we stray (2nd ed.). W. W. Norton.

Foucault, M. (1978). The history of sexuality: Vol. 1. An introduction (R. Hurley, Trans.). Pantheon.

Foucault, M. (1985). The history of sexuality: Vol. 2. The use of pleasure (R. Hurley, Trans.). Pantheon.

Foucault, M. (1986). The history of sexuality: Vol. 3. The care of the self (R. Hurley, Trans.). Pantheon.

Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Anchor Books.

Goffman, E. (1967). Interaction ritual: Essays on face-to-face behavior. Anchor Books.

Graeber, D., & Wengrow, D. (2021). The dawn of everything: A new history of humanity. Farrar, Straus and Giroux.

Haslam, N. (2006). Dehumanization: An integrative review. Personality and Social Psychology Review, 10(3), 252–264.

Hertenstein, M. J. (2002). Touch: Its communicative functions in infancy. Human Development, 45(2), 70–94.

Illouz, E. (2007). Cold intimacies: The making of emotional capitalism. Polity Press.

Illouz, E. (2012). Why love hurts: A sociological explanation. Polity Press.

Janssen, E. (Ed.). (2007). The psychophysiology of sex. Indiana University Press.

Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.

Komisaruk, B. R., Beyer-Flores, C., & Whipple, B. (2006). The science of orgasm. Johns Hopkins University Press.

Malinowski, B. (1987). The sexual life of savages in north-western Melanesia. Beacon Press. (Original work published 1929)

Mead, M. (2001). Sex and temperament in three primitive societies. Harper Perennial. (Original work published 1935)

Merleau-Ponty, M. (2012). Phenomenology of perception (D. A. Landes, Trans.). Routledge. (Original work published 1945)

Miller, G. (2001). The mating mind: How sexual choice shaped the evolution of human nature. Anchor Books.

Montagu, A. (1986). Touching: The human significance of the skin (3rd ed.). Harper & Row.

Panksepp, J. (1998). Affective neuroscience: The foundations of human and animal emotions. Oxford University Press.

Prause, N., & Janssen, E. (2006). The neurobiology of sexual arousal: Insights from neuroimaging. Current Sexual Health Reports, 3(1), 54–61.

Ridley, M. (1994). The red queen: Sex and the evolution of human nature. Penguin.

Sapolsky, R. M. (2005). The influence of hierarchy on primate health. Science, 308(5722), 648–652.

Sapolsky, R. M. (2017). Behave: The biology of humans at our best and worst. Penguin Press.

Trivers, R. L. (1972). Parental investment and sexual selection. In B. Campbell (Ed.), Sexual selection and the descent of man (pp. 136–179). Aldine.

Wrangham, R., & Peterson, D. (1996). Demonic males: Apes and the origins of human violence. Houghton Mifflin.